سی ویتاس /civitas /مترجم: مرتضی حبیبی

سی ویتاس: شهروندی در روم قدیم. اگر والدین یک کودک هر دو شهروند روم بودند، با تولد آن کودک ، شهروندیِ روم برای او حاصل می شد گرچه ممکن بود یکی از آنها، معمولاً مادر، بیگانه ای باشد که حق ازدواج با یک شهروند رومی را داشت. در غیر اینصورت شهروندی توسط مردم، بعد ها توسط ژنرال هاوامپراطورها می توانست اعطا گردد. طی قرن سوم قبل از میلاد، مردم عادی با طبقۀ اشراف حق رأی مساوی بدست آوردند، بطوریکه تمام شهروندان رومی از قید این بی عدالتی رها شدند، ولی ارزش رأی دادن به ثروت بستگی داشت زیرا هیئت های مقننۀ روم از طریقِ شرایطِ دارایی و ملک سازماندهی می شد.

سی ویتاس همچنین شامل حقوقی از این قبیل بود:صلاحیتِ برای شغل عمومی و حقِّ مربوط به کار نظامی- گرچه این حقوق بوسیلۀ شرایطِ دارایی و ملک محدود می شد. وقتی روم دامنۀ نظارتش را در ایتالیا وسعت بخشید، کسانی که در جوامع برخوردار ازحقوق لاتین (مرتبه ای که در آغاز به شهر های لاتیوم-نام بخشی ازکشور روم باستان در جنوب شرقی شهر روم- داده شد) یا در جوامع مستقل زندگی می کردند بر امور محلی خودشان حکمرانی می نمودند در حالیکه از بیشترین حقوق شهروندی روم، بجز حقِّ رأی دادن، بهره مند می شدند.همچنین متحدین لاتین که به روم تغییر مکان دادند، برای همیشه، شهروندی کامل، از جمله حق رأی، گرفتند. متحدین، که بوسیلۀ پیمان به روم متعهد شده بودند، در آن زمان بطور عادی حقوق شهروندان رومی را نداشتند، با این وجود، باتوجه به شرایط پیمان، متعهّد می شدند کار نظامی انجام دهند، مالیات یا خراج بپردازند. متحدین که ازمرتبۀ پائین روز افزونشان ناراحت بودند شورش کردند؛ کشمکشِ متعاقب، جنگ اجتماعی(88-90 ق. م.) نامیده شد، که درخاتمۀ آن، در تمامِ جنوب رودخانۀ پو از ایتالیا، شهروندی کامل اعطا گردید.

ابتدا درعهد ژولیاس سزار (48ق. م.)، سرزمینهای مستعمره و جوامع مستقل خارج از شبه جزیرۀ ایتالیا بنا نهاده شد. موضوع سی ویتاس رومی تا روستائیان گسترش یافت،ولی به همۀ آنها راه پیدا نکرد. اهداء شهروندی رومی به سربازان و اشرافی که ریشۀ روستایی داشتند سرعتِ رومی شدن را در استانهای غربی تسریع نمود. با این وجود، اهمیت شهروندی روم در امپراطوری کاهش یافت زیرا خدمتِ نظامی دیگر اجباری نبود، حقِّ رأی بوسیلۀ لغو دولت جمهوریخواه بی اعتبار گردید. در سال 212میلادی فرمان کارا کالا ،شهروندی را برای تمام ساکنین ِ آزاد امپراطوری پذیرفت.

سی ویتاس به معنای یک اجتماع ولایتی مطلوب بود. بعضی از پرداخت خراج و رسیدگی قضایی رومی معاف می شدند.بقیۀ مردم بخشش های دولت مستقلرا می پذیرفتند و تابع شغل نظامی نبودند

مترجم : مرتضی حبیبی منبع سایت بریتانیکا به آدرس اینترنتی